Grupa docelowa:
Prezesi sądów apelacyjnych, okręgowych i rejonowych oraz Ministerstwo Sprawiedliwości zajmujące się nadzorem administracyjnym nad sądami powszechnymi.
Streszczenie:
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 17 listopada 2025 r. wprowadza nowy wzór corocznej informacji o działalności sądów na obszarze apelacji. Zmiany dotyczą załącznika nr 3 do rozporządzenia z 2012 r. w sprawie nadzoru administracyjnego. Nowy wzór sprawozdania zawiera szczegółowe tabele dotyczące stopnia opanowania wpływu spraw, wskaźników sprawności postępowania według metodologii CEPEJ, liczby skarg oraz diagnozy problemów sądów. Rozporządzenie wchodzi w życie 1 stycznia 2026 r.
Pozytywne elementy:
- Standaryzacja raportowania – jednolity wzór sprawozdań dla wszystkich apelacji w Polsce ułatwi porównywalność danych
- Zastosowanie metodologii CEPEJ – międzynarodowy standard pomiaru efektywności wymiaru sprawiedliwości
- Szczegółowe wskaźniki – stopień opanowania wpływu i czas trwania postępowań pozwolą na obiektywną ocenę sprawności sądów
- Monitoring skarg – systematyczne zbieranie danych o skargach na przewlekłość postępowań i działalność sądów
- Diagnoza problemów – wymaganie analizy problemów i propozycji rozwiązań może przyczynić się do poprawy funkcjonowania sądów
Negatywne elementy:
- Zwiększenie obciążenia administracyjnego prezesów sądów – szczegółowe sprawozdania wymagają znacznych nakładów pracy
- Złożoność wzoru – wielostronicowy formularz z licznymi tabelami i przypisami może być trudny w wypełnieniu
- Brak dodatkowych zasobów – nowe obowiązki sprawozdawcze bez zapewnienia dodatkowego personelu lub czasu
- Ryzyko formalizmu – bardzo szczegółowe wymogi mogą prowadzić do mechanicznego wypełniania formularzy bez rzeczywistej analizy
Kto zyska i dlaczego:
- Ministerstwo Sprawiedliwości – otrzyma szczegółowe, porównywalne dane o funkcjonowaniu wszystkich sądów w Polsce
- Prezesi sądów apelacyjnych – uzyskają narzędzie do systematycznej oceny pracy sądów w swoim okręgu
- Obywatele i strony postępowań – większa przejrzystość działania sądów może przyczynić się do poprawy jakości usług wymiaru sprawiedliwości
- Analitycy i badacze – ujednolicone dane umożliwią rzetelne analizy efektywności sądownictwa
Kto straci i dlaczego:
- Pracownicy administracyjni sądów – znacznie więcej pracy związanej z przygotowywaniem szczegółowych sprawozdań
- Prezesi sądów z mniejszymi zespołami – mogą mieć trudności z terminowym i rzetelnym wypełnieniem skomplikowanych formularzy
- Sądy ze słabszymi wynikami – szczegółowe dane mogą ujawnić problemy i wywołać presję na poprawę wskaźników
Kontrowersje:
- Nadmierna biurokracja – czy bardzo szczegółowe sprawozdania rzeczywiście przyczynią się do poprawy funkcjonowania sądów, czy tylko zwiększą obciążenia administracyjne
- Presja na wskaźniki – ryzyko, że sądy będą koncentrować się na poprawie statystyk kosztem jakości orzecznictwa
- Metodologia CEPEJ – czy międzynarodowe standardy są odpowiednie do polskiej specyfiki systemowej
- Krótki termin wdrożenia – wejście w życie od 1 stycznia 2026 r. daje niewiele czasu na przygotowanie
- Brak konsultacji – nie wiadomo, czy nowy wzór był konsultowany z prezesami sądów, którzy będą go stosować
Podmiot wprowadzający akt prawny: Minister Sprawiedliwości – 25.11.2025, Dz.U. 2025 poz. 1623 – Wiesław Żurek
Powiązane linki: https://dziennikustaw.gov.pl/DU/2025/1623